EL-SEN

EL-SEN’İN KURULUŞU:


Kıbrıs 1960 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti kurulana kadar bir İngiliz sömürgesi idi. 1960 öncesi ve özellikle 1955’ten sonra ülkemiz pek çok acı olay yaşamıştı. Rumlar ENOSİS, Kıbrıslı Türkler de TAKSİM politikaları ile yüz yüze kalmıştı. Önceleri Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türkler aynı sendikalara üye iken giderek bir ayrışma yaşanmış ve Kıbrıslı Türkler kendi sendikalarını kurmaya başlamışlardı. Sendikamızın kuruluş tarihi ile ilgili bir ikilem bulunmaktadır. Sendikalar Mukayyidliğinden alınan bilgilere göre sendikamız 1957 yılında kurulmuştur. Buna karşın Yönetim Kurulumuz tarafından tutulan Karar Defteri incelendiğinde sendikamızın kuruluşu ile ilgili olarak 7 Haziran 1959 tarihinde yazılan karar şöyledir: “ Kıbrıs Elektrik Makamı Türk Müstahdemler Birliği kurmak için aşağıdaki müstahdemler Kıbrıs Türk Kurumları Federasyonu İş ve İşçi meseleleri Komitesinin (Bay Chait Rüstem ve Bay Ayhan Hikmet) nezareti altında Kıbrıs Türk İşçi Birlikleri Federasyonu’Nun Lefkoşa’sda Girne Caddesi No 94 deki binasında öğleden evvel 10.30’da toplanmışlardır: 1.Fuat Salih 2.Ahmet Zeki 3.Özer Reşat 4.Ahmet Muharrem 5.Lemi Evliya 6.Ertan Fikri 7.Erciment Salih 8.Ersin R: Öztürk 9.İbrahim Rifat 10.Kemal A. Uzunoğlu 11.Saffet Mulla Salih 12.İsmail Salih 13.Mustafa K. Çapraz 14.Kemal Mehmet 15.Tevfik Cemal Biraraya gelen bu 15 kurucu kendi aralarında yapılan gizli oylama sonucunda İdare Heyetini seçmiştir. Buna göre: 1.Başkan: Fuat Salih 2.Sekreter: Ahmet Muharreem 3.Yardımcı Sekreter: Özer Reşat 4.Veznedar: Ersin R: Öztürkı 5.Tahsildar: Kemal A. Uzunoğlu 6.Üye: Ercüment Salih 7.Üye: İbrahim Rifat Sendika 7 Eylül 1959 tarihinde yaptığı toplantıda Kıbrıs Türk İşçi Birlikleri Federasyonu (TÜRK-SEN)’e bağlanma kararı aldı. 29 Kasım 1959 tarihli toplantıda karar defterinde “.. Rum müstahdemlerle iş birliği yapılması, Türklerin menfaatlarına haleldar getirmemesi şartı ile işbirliği yapılması teklif edilmiş, şöyle ki fikir kabul edildiği takdirde ancak Sayın Dnektaş beyin rızasıyla tatbik mevkiine konacaktır. …” Aynı toplantıda “ Rum Birliği (Sendikası) ile işbirliği yapabilabilir aksi takdirde Türk Birliği her meselede müstakil olarak hareket edecektir” kaydı görülmektedir. 13 Mart 1960’ta Türk-Sen Genel Sekreteri Necati Taşkın’ın da katıldığı genel kurul toplanmıştır. Ancak bu toplantıda nisap hasıl olmamıştır. 20 Mart 1960 tarihinde toplanan genel kurula 56 kişi katılmıştır. Bu katılımcıların Lefkoşa-Girne, Mağusa, Lefke, Larnaka, Limasol, ve Dikelya bölgelerinden geldikleri belirtilmekteydi. Yapılan seçimler sonunda: Lefkoşa-Girne Ahmet Necati Muharrem İbrahim Rifat Ersin Riza Öztürk Şakir Mehmet Ziya Mağusa: Mustafa Kemal Çapraz Lefke: Şinasi Fehmi Larnaka: Muharrem Mehmet Limasol: Derviş Hilmi Dikelya: Salahi Murat Yeni idare meclisini oluşturmuşlardır. Sendikamız 10 Mart 1963’deki toplantısından sonra karar defterine göre faaliyetlerine ara vermiş ve ancak 7 Eylül 1968 tarihinde yeniden biraraya gelinerek karar defteri canlandırılmıştır. Bu toplantıdan sonra yeniden biraraya gelişe ilişkin kayıt 3 Nisan 1971 olarak görülmektedir. Bu tarihte toplanan genel kuruldan sonra 7 Nisan 1971’de yapılan görev bölümünde Başkanlık makamının boş bırakılmasını kararlaştırarak diğer görevlere yeni yöneticiler getirilmiştir. Buna göre: 1.Başkan 2.Sekreter İrfan H. Paralik 3.Sekreter Yardımcısı Muammer Başaran 4.Veznedar Metin Numan 5.Tahsildar Hüseyin Remzi 6.Faal Üye: M. Öztürk 7.Faal Üye: Derviş Hilmi Getirilmişlerdi. 28 Mayıs 1974 tarihinde yapılan son toplantıdan sonra ilk toplantının Aralık 1974’de yapıldığı görülmektedir. 1960 yılına kadar İngiliz sömürge yönetimi ile üyelerinin menfaatlerini korumaya özel önem verildi. Karar defterinin incelenmesinden de anlaşıldığı üzere Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşu ile yeniden toparlanan sendikalar ve EL-SEN ciddi kazanımlar elde etti. Bunlar arasında 13. maaş çok önemli bir yer tutmaktadır. Diğer kazanım ve çalışmalar aşağıdaki gibi özetlenebilir:

İHTİYAT SANDIĞI KAZANIMI:


Kıbrıs Cumhuriyeti döneminde 1963 olayları çıkana kadar Kıbrıslı Rumlarla aynı ortamlarda çalışılıyordu. Bu dönemde elektrik çalışanları ihtiyat sandığı kazanımını elde ettiler. Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rumlar ortak olarak Elektrik Kurumu Çalışanları İhtiyat Sandığı Fonunu kurdular. Bu fonda biriken paraları yıllarca alamadık. Ancak daha sonra 1990’lı yıllarda hak sahipleri bu haklarını alabildiler.

1963-1974 DÖNEMİ:


21 Aralık 1963 sonrasında Kıbrıslı Türk elektrik kurumu çalışanları işyerlerine sokulmadılar. Bunun üzerine Kıbrıslı Türkler kendi örgütlenmelerine gittiler. Bizler Lefkoşa ve Larnaka’da Kıbrıs Türk Yönetimi altında çalışırken,, Mağusa, Limasol ve Baf’ta Kıbrıs Rum yönetiminin çalışanı olarak çalışmaya devam ettik. Kıbrıs Cumhuriyeti yönetimi altında çalışanlar normal maaşlarını alırlarken, Kıbrıs Türk Yönetimi’nin memur ve işçileri olarak ayda 30 Kıbrıs Lirası maaşla yaşamımızı sürdürmeye çalıştık. Bu dönemin koşulları altında ciddi bir sendikal faaliyette bulunmak olanaksızdı.

1974 SONRASI:


1974 Barış Harekatı ile Kıbrıs’ta herşey değişti. Bu değişimler arasında en önemlilerinden birisi de Kıbrıslı Türklerin Kıbrıs’ın kuzeyinde toplanmaları ve önce Kıbrıs Türk Federe Devleti’ni daha sonra da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni kurmaları olmuştur. Bu gelişmeler üzerine güneyden gelen elektriğin dağıtımı, arızaların giderilmesi, hatların çekilmesi ve bakım onarım gibi işler yapılmaya başlandı. Bunları yapabilmek için kadrolar takviye edilerek her ilçede örgütlenildi.

1975 YILINDA ELEKTRİK DAİRESİ ELEKTRİK KURUMU OLDU:


1975’e kadar Elektrik Dairesi olan işyerimiz bu yılda Kıbrıs Türk Elektrik Kurumuna dönüştü ve kurum olarak örgütlenme ve çalışmaya başlandı. Bu sendikal yaşamımızda önemli değişiklikleri de beraberinde getirdi.

TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ SÜRECİNE GİRİLMESİ:


O yıllarda daireler toplu iş sözleşmesi yapamazken kurumlar bu hakka sahip idiler. Güney’den gelip Kıbrıs Cumhuriyeti çalışanı olanların maaşları ve pek çok hakları diğer çalışanlardan farklı idi. Tam bir karmaşa ve adaletsizlik ortamı vardı. Ancak 1974 sonrası oluşan nisbi demokratik ortamda çalışanların önünde yeni ufuklar açıldı. Bu başlangıç döneminde teknik personel TEK-SEN isimli bir sendika kurmuşlar ve EL-SEN’e rakip olarak faaliyete geçti. EL-SEN’e büyük ölçüde kitabet personeli üye idi. Bu dönemde işveren ile her iki sendika da toplu iş sözleşmesi yaptı. Aynı işyerine iki sendikanın imzaladığı toplu sözleşme uygulanmaya başladı. İkinci dönem toplu iş sözleşmesi gündeme geldiğinde tek bir sendika ile toplu iş sözleşmesi imzalanması gündeme geldi. Bir yandan hükümet nezdinde ağırlığı olan TÜRK-SEN’e bağlı EL-SEN öte yandan bağımsız TEK-SEN vardı. TEK-SEN yöneticileri bağımsız kalmanın sakıncalarına inanarak yine o dönemde Kıbrıs Türk Sanayi İşletmeleri Holding LTd. Şti (Sanayi Holding)’de örgütlü olan DEV-İŞ ile temasa geçildi. Kısa sürede genel kurul kararı alınarak TEK-SEN’in DEV-İŞ’e üye olması sağlandı. Sanayi Holding’deki çalışanlar toplu sözleşme hakkını referandum yolu ile elde ettiklerinden TEK-SEN de aynı talebi ileri sürerek yetkili sendikanın referandumla tesbit edilmesini talep etti. Ancak ne işveren ne de EL-SEN buna yanaşmadı. Üyelik formları esas alınarak yetkili sendika tesbit edilecek dendi. Çalışanlar üye yapılıyor, ancak işveren TEK-SEN üyelerini yıldırmak yolu ile EL-SEN’e üye olmalarını sağlamaya çalışıyordu. Daha sonra tartışmalı bir şekilde işveren EL-SEN’İN çoğunluk sendikası olduğunu ilan etti. TEK-SEN süresiz greve gidince Bakanlar Kurulu grevi yasakladı ve işveren EL-SEN’le toplu sözleşme yaptı. Bu süreçte toplu iş sözleşmesine konan bir hükümle EL-SEN üyesi olmayanların toplu sözleşmeden yararlanabilmesi için EL-SEN üyelerinden daha fazla “dayanışma aidatı” ödemeleri kuralı getirildi. Bu gelişmeler üzerine teknik personel TEK-SEN’in kapatılması ve mücadelenin EL-SEN içerisinde sürmesine karar verdi.

BİRLİKTEN KUVVET DOĞDU::


Çalışanların tek bir sendika altında örgütlenmesi yanısıra büyük ölçüde teknisyen personelin EL-SEN’e katılımı ile güçlü bir sendika haline gelindi. Bu güçle pek çok haklar edildi. Zaman zaman bazı sıkıntılar yaşansa da EL-SEN, Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu çalışanlarının işyeri ve elektrik alanında iş kolu sendikası olarak çalışmalarını sürdürdü..

MÜCADELEMİZ BARIŞ VE ÇALIŞANLARIN MUTLULUĞU İÇİNDİR:


EL-SEN özellikle TEK-SEN’le birleştikten sonra üyelerinin mutluluğu için bir yandan toplu iş sözleşmesi yolu ile ileri haklar elde ederken, öte yandan Kıbrıs Türkünün barış mücadelesine omuz verdi. Bu Memleket Bizim Platformu’nun kurucuları arasında yer alarak onbinlerin katıldığı barış ve AB üyeliği miting ve eylemlerinde aktif olarak yer alınıldı. EL-SEN, ülkemizde kalıcı ve dengeli bir barışla AB üyesi olunulduğunda çalışanlar ve halkımızın önünde yeni ufukların açılacağının bilinci ile çalışmalarını sürdürmektedir.

MÜCADELEMİZ SÜRECEKTİR:


1957 yılından beridir elektrik işkolu emekçilerinin sesi ve örgütü olan sendikamız mücadelesini sürdürecek üyeleri ve tüm halkımızın barış ve mutluluğu için elindeki tüm imkanları kullanmaya devam edecektir.